Nieuwe cijfers van de NAVO laten zien dat 23 van de 32 leden van het bondgenootschap naar verwachting de 2 procent zullen halen. In februari werd dat aantal nog geraamd op 18, en in 2021 waren het er zelfs nog maar 6. “Dit is goed voor Europa en goed voor Amerika”, zei Stoltenberg in een toespraak in Washington. Hij prees de verhoging van de uitgaven, “vooral omdat veel van dit extra geld hier in de Verenigde Staten wordt uitgegeven.”
Aan het begin van een ontmoeting met de Amerikaanse president Joe Biden zei Stoltenberg ook dat NAVO-landen “hun militaire uitgaven dit jaar met bijna 18 procent verhogen, de grootste stijging sinds decennia”.
Ook België kent een (lichte) stijging naar de hoogste uitgave in meer dan tien jaar, maar blijft wel ver onder de norm: voor 2024 blijft ons land steken op 1,3 procent tegenover 1,21 procent in 2023. Daarmee stijgen we weliswaar twee plaatsen in het ranglijstje: Spanje is de nieuwe rode lantaarn met 1,28 procent, net achter Luxemburg en Slovenië die elk 1,29 procent uitgeven.
Volgens de huidige planning wil ons land het defensiebudget tegen 2030 optrekken tot 1,57 procent van het bbp, om tegen 2035 uit te komen op 2 procent. Verschillende partijen zijn er echter voorstander van om nog extra te versnellen om de norm te halen.
Beterschap is er nu dus al bij veel andere landen. Zo haalt Nederland de 2 procent-drempel dit jaar voor het eerst. Ook de jongste NAVO-leden Zweden (2,14 procent) en Finland (2,41 procent) halen de drempel ruimschoots.
Het land dat met voorsprong het meeste aan zijn defensie uitgeeft is Polen, dat ineens ook de enige lidstaat is die boven de 4 procent gaat (4,12 procent). In vijf jaar tijd zijn de Poolse defensie-uitgaven zo meer dan verdubbeld.
Frustratie
Sinds 2006 hebben NAVO-leden beloofd om minstens 2 procent van hun bbp aan defensie te besteden. En hoewel dat doel na de Russische annexatie van de Krim in Oekraïne werd herhaald, hebben slechts een paar landen het streefcijfer ooit gehaald.
Dat leidde al meermaals tot frustratie van de VS, het grootste lid en de dominante militaire macht van de alliantie. Voormalig president van de VS Donald Trump ging eerder bijvoorbeeld bijzonder tekeer tegen bondgenoten die niet voldeden aan de maatstaven voor defensie-uitgaven en zei dat hij hen niet te hulp zou komen in het geval van een gewapend conflict.
‘Weg naar vrede in Oekraïne via wapenleveringen’
Jens Stoltenberg is in Washington om met president Biden te spreken en een NAVO-top in juli voor te bereiden. Hij stelde er ook voor om voor Oekraïne jaarlijks minstens 40 miljard euro vrij te maken. Volgens hem “loopt de weg naar vrede in Oekraïne via meer wapenleveringen aan dat land”. Enkel op die manier kan Oekraïne zich verdedigen tegen de brutale Russische invasie-oorlog.
Ook vindt Stoltenberg dat er sancties tegen China moeten komen, omdat dat land Rusland steunt. De VS en andere NAVO-bondgenoten stellen dat China Ruslands wapenproductie behulpzaam is.
China zal daarom volgens Stoltenberg “de hoge prijs moeten betalen voor deze houding, tenzij de Volksrepubliek van koers verandert”. Stoltenberg beschuldigt Peking ervan “de grootste oorlog in Europa sinds de Tweede Wereldoorlog aan te wakkeren” met het pro-Russische beleid.
Stoltenberg bekritiseerde ook het bezoek dinsdag en woensdag van de Russische president Vladimir Poetin aan Noord-Korea dat wordt geregeerd door dictator Kim Jong-un. Volgens Stoltenberg toont het bezoek aan dat Poetin voor de oorlog tegen Oekraïne “afhankelijk is geworden van autoritaire leiders”. De beste vrienden in Poetins oorlog zijn volgens Stoltenberg China, Iran en Noord-Korea.
Rutte ‘voorzichtig optimistisch’ over zijn kansen om NAVO-topman te worden
De Hongaarse premier Viktor Orbán heeft ontslagnemend Nederlands premier Mark Rutte niet om excuses gevraagd voor eerdere uitlatingen over Hongarije die volgens dat land onrespectvol waren. Wel is er afgesproken dat Rutte zijn Hongaarse collega een brief stuurt, waarin hij zal uitspreken dat hij beseft dat die verkeerd zijn gevallen. Rutte is daardoor “voorzichtig optimistisch” dat ook Hongarije hem vervolgens zal steunen als nieuwe topman van de NAVO.
Rutte sprak van een “goed gesprek”. Hij heeft Orbán laten weten de lijn van de huidige NAVO-topman te volgen, als hij Jens Stoltenberg gaat opvolgen.
Stoltenberg bevestigde recentelijk dat Hongarije niet verplicht is om mee te doen aan NAVO-operaties buiten het NAVO-grondgebied. “En zou ik secretaris-generaal zijn dan zal het ook mijn lijn zijn”, heeft Rutte tegen Orbán gezegd. Dat zal hij nog eens onderstrepen in de brief.
Orbán gold als het laatste belangrijke obstakel voor Rutte om secretaris-generaal van het bondgenootschap te worden. Hij stelde onlangs twee voorwaarden om de Nederlander te kunnen steunen.
In de brief, die volgens diplomaten waarschijnlijk binnen enkele dagen verstuurd zal worden, kijkt Rutte ook terug op de uitlatingen waaraan Boedapest zich stoorde. Rutte zei tijdens een EU-top in 2021 dat Hongarije “niets te zoeken had in de EU” als het land een omstreden wet zou aannemen die lgbtqi+-rechten zou schenden. Hij zei er ook naar te streven het land op dat punt “op de knieën” te krijgen.
Rutte zei na afloop van de informele top dat hij en de Hongaarse premier verder hebben afgesproken “echt naar de toekomst te kijken. En ik wil met alle lidstaten in een sfeer van gelijkwaardigheid en respect samenwerken. Ook met hem.”